السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
520
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
كه تنها به خود وى اختصاص و انحصار دارد ، دست يابد ، مگر اين كه خداوند وقوع حتمى چيزى را به كسى خبر دهد و از تصويب نهايى آن خالى از بدا باشد وى را آگاه سازد . در غير اين صورت هر پيامبر و امامى در هر مورد ، احتمال بدا خواهد داد كه اين احتمال سطح علم آنان را از علم خداوند كه به تصويب نهايى رسيده است ، حتى از وقوع بدا و عدم وقوع آن نيز آگاهى كامل دارد ، پايين مىآورد و مرز آن را مشخص مىسازد . 3 - طرح مسئلهء بدا و عقيدهء به آن ، موجب آن خواهد بود كه انسان توجه كامل خود را به خداوند معطوف بدارد و به درگاه وى روى آورد و از او طلب حاجات و دفع بلايا و مصيبات كند . عزت ، توفيق عمل و عبادت و همه گونه وسايل خير و سعادت را در پيش وى بجويد و از عوامل بدبختى و شقاوت به او پناه ببرد . اين مرحلهء از عبوديت و بندگى در گرو عقيده به بدا است زيرا با در نظر گرفتن مسئلهء بدا خداوند مىتواند سرنوشتها و تقديرات را تغيير دهد و در اثر دعا و نيايش ، اصرار و الحاح انسان ، دگرگونىهايى در تقديرات ايجاد كند و محو يا اثباتى در سرنوشت او به عمل آورد . ولى اگر به مسئلهء بدا معتقد نباشيم ، در اين صورت بايد ملتزم شويم به اين كه ، آن چه قلم تقدير به آن جارى گرديده و آن را ثبت و ضبط نموده است ، به ناچار واقع خواهد شد و تغيير و تبديلى به آن راه نخواهد يافت . بنا به اين عقيده ، دعا ، نيايش و الحاح به سوى خداوند جهت رفع حوايج و توجه به خدا مفهومى نخواهد داشت ، زيرا آن چه انسان از خدا مىخواهد ، اگر قلم قدرت به وقوع آن جارى شده است ، به ناچار به وقوع خواهد پيوست و ديگر نيازى به دعا و نيايش و درخواست ما نيست و اگر قلم تقدير بر خلاف آن جارى گرديده و عدم وقوع آن مقدّر شده است ، در اين صورت واقع نخواهد گرديد و دعاى ما كوچكترين اثرى نخواهد داشت . و در اثر اين طرز تفكر ، يأس و نوميدى از پذيرفته شدن دعاها و تأثير توجه به پروردگار ، در دل بندگان خدا و انسانها به وجود مىآيد . دعا و تضرع ، ترس و توجه به پروردگار را كنار گذاشته و اين گونه اعمال و اظهار بندگى را يك امر موهوم و بىاثر خواهند پنداشت و اين پندار خطرناك به دعا اختصاص نداشته بلكه به عبادتهاى ديگر ، صدقهها ، نيكىها و هر گونه اعمالى كه انسان براى به وجود آمدن يك سرنوشت خوب انجام مىدهد ، كشانده مىشود . آن چه گفته شد ، نكتهء بسيار دقيق و حساسى است كه به مسئلهء بدا ، شأن و عظمت خاصى مىبخشد و از همينجاست كه اين مسئله در روايات ائمهء اهل بيت ( ع ) بسيار آمده و مورد تأكيد قرار گرفته است ، چنان كه مرحوم صدوق در كتاب توحيد از امام صادق و يا از امام باقر ( ع ) چنين